Karel DS200 UTIL200, her rafın kendi içindeki çağrı anahtarlamasını, ton üretimini ve ton/tuşlama algılamasını yürüten yardımcı işlemci kartıdır. Bir rafta çevir sesi yoksa, tuşlamalar geç işliyorsa veya o rafın aboneleri birbirini arayamıyorsa ilk bakılan kart UTIL200 olur. Kartı değiştirmeden önce o rafın güç birimleri ve kart oturması kontrol edilir; sıra tersine çevrildiğinde sağlam kart boşa sökülmüş olur.
UTIL200 ne yapar, CPU200’den farkı ne?
DS200 rafında sistemin işlemcisi CPU200’dür; UTIL200 onun altında rafın ses tarafını çeviren yardımcı işlemcidir. Teknik referans kılavuzunun tanımı şöyle: her rafta bulunan yardımcı işlemci kartı, kendi rafı içinde anahtarlama, ton üretimi ve ton algılama işlemlerini yürütür; aynı işleri raflar arasında da sürdürür.
Kart üzerindeki DSP modülü ton üretme ve algılama işinin tamamını taşır. Çevir sesi, meşgul tonu, zil ve tuşlama tonları buradan üretilir; DTMF ve ton algılama da bu modüle girer. Anahtarlama tarafında TDM/PCM devreleri vardır: raf içi anahtarlama her rafın UTIL200’ü ile CPU200 kontrolü ortak çalışarak yapılır, raflar arası anahtarlamayı ise UTIL200’ün PCM kanalları taşır.
Bu ayrım arıza yerini daraltır. Tek rafın aboneleri birbirini arayamıyorsa sorun o rafın içindedir. İki rafın aboneleri arasında çağrı kurulamıyorsa raflar arası taşıma tarafına, yani PCM kablolarına ve kartların oturmasına bakılır.
Bir UTIL200’de hangi kaynaklar var?
Kılavuzun kaynak tablosu kart başına şu değerleri veriyor:
| Kaynak | Adet | Ne işe yarar |
|---|---|---|
| DTMF alıcı | 32 | Tuşlamayı algılar: dahili arama, robot operatörde tuş seçimi, şifre girişi |
| DTMF üretici | 8 | Tuşlama tonu üretir |
| R1 alıcı | 32 | R1 register işaretleşmesini alır |
| R1 üretici | 16 | R1 register işaretleşmesini üretir |
| Ton alıcı | 12 | Çevir, meşgul ve benzeri tonları algılar |
| Ton üretici | 12 | Çevir sesi, meşgul tonu ve zil tonlarını üretir |
Bu sayılar raf başına geçerlidir. Çok raflı sistemde bütün UTIL200 kartlarının kaynakları ortak havuzda birleşir ve sistemin tamamının kullanımına açılır. Üç raflı bir kurulumda DTMF alıcıları yalnız ana rafın kartında toplanmış değildir; toplam kapasite üç kartın havuzundan gelir. Bu yüzden bir raftaki kartın arızalanması yalnız o rafın kaynaklarını düşürür, diğer rafların ton ve tuşlama kapasitesi çalışmaya devam eder.
16 PCM kanalı raflar arası, 14 PCM kanalı raf içi
Her UTIL200 modülünde raflar arası anahtarlama için 16, raf içi anahtarlama için 14 PCM kanalı ayrılmıştır. Kılavuz iki raflı bir sistemin bu yapıyla tam blokajsız çalıştığını belirtiyor. Raf sayısı arttığında raflar arası trafik her modülün 16 kanalı üzerinden paylaşılır; abone ve dış hat dağılımı yapılırken raflar arası çağrı yoğunluğu bu yüzden hesaba katılır.
Pratikte bu, iki raflı küçük bir kurulumda raf dağılımının rahat olduğu, dört ve üzeri raflı kurulumda ise abone gruplarının ve dış hat kartlarının hangi rafa düştüğünün daha dikkatli planlanması gerektiği anlamına gelir. Yoğun saatte yalnız raflar arası aramalar tıkanıyorsa ilk bakılacak yer bu 16 kanallık taşıma kapasitesidir.
Kart hangi yuvaya takılır?
UTIL200 raf içinde kendisi için ayrılmış yuvaya takılır. Kart, BPL200-MAIN veya BPL200-AUX arka planındaki 64 pinli konnektöre oturur ve ön yüzdeki tırnaklarla rafın alt ve üst kısmına sabitlenir. EX200 modüllerinin genel amaçlı yuvalarına takılmaz; zorlanan kart hem kendisine hem konnektöre zarar verir.
DS200L’de tablo değişir. Ana TDM matrisi DCC bloğudur ve kuleler arasındaki anahtarlama oradan yürür. Her kulenin rafında yine bir UTIL200 bulunur ve kulenin kendi içindeki anahtarlamayı yapar. Kule ile DCC bloğu arasındaki haberleşme için UTIL200’ün üzerine Utility 4E1 kartı takılır. Çok kabinli yapıda CCU ile Clock Master/Slave kartlarının yerleşimi CCU ve Clock kart takımı sayfasında, saat zinciri arızası ise CCU ve Clock kartları yazısında anlatılıyor.
Kartın revizyon kodu da önemlidir. Aynı işi yapan UTIL200’lerin farklı revizyonları vardır; eski revizyonlar yeni yazılımlarla sınırlı çalışabilir. İkinci el kart alırken revizyon etiketinin fotoğrafı istenmeli, mevcut kartla karşılaştırılmalıdır.
Konferans devresi ve 32 katılımcı
UTIL200’ün üzerinde konferans için ayrı bir anahtarlama devresi bulunur; kılavuz bu devrenin 32 katılımcıya kadar desteklendiğini yazıyor. Karel’in DS200 broşürü de DS200 ve DS200L’de 32 kullanıcılı, DS200S ve DS200M’de 3 kullanıcılı konferans veriyor. Kurulum kılavuzu, konferans için ayrılan çipin ilk rafın UTIL200 kartındaki sokete takıldığını belirtir.
DS200S ve DS200M tek raflı gövdede CPU200S ve kendi arka planlarıyla çalışır; kılavuzun yedek parça listesinde UTIL200, DS200 ve DS200L başlıkları altında geçer, bu iki modelin başlığında yer almaz. Model karşılaştırmasında bu farkı bilmek, “kart mı arızalı, model mi sınırlı” sorusunu ayırır.
Sahada en sık gördüğümüz üç tablo
Bir rafta çevir sesi kesildiğinde ilk telefon genelde “UTIL kartı arızalı” oluyor. Sökülen kartların bir kısmı testte sağlam çıkıyor; sorun kartın yuvaya tam oturmaması, 64 pinli konnektörde oksitlenme veya o rafın SPS200/SPS248 ünitesindeki gerilim düşüklüğü oluyor. Bu yüzden sıra besleme, kart oturması, kart değişimi şeklinde ilerlemeli.
İkinci tablo: tek rafın susması santralin tamamı arızalı sanılıyor. UTIL200 raf bazlı çalıştığı için diğer rafların aboneleri arama yapmaya devam eder; kesinti o rafın aboneleriyle sınırlıdır. Üçüncü tablo: konferansa üçten fazla kişi alınamaması. Bu çoğu zaman arıza değil model sınırıdır; DS200S ve DS200M’de konferans 3 kullanıcıdır.
Belirtiye göre UTIL200 kontrolü
| Belirti | Olası sebep | Ne yapılır |
|---|---|---|
| Bir raftaki bütün dahililerde çevir sesi yok, diğer raflar sağlam | O rafın UTIL200’ü veya beslemesi | SPS200/SPS248 gerilimlerini ölç, kartı yuvasına yeniden oturt, sağlam kartla yer değiştir |
| Çevir sesi var, tuşlama algılanmıyor veya geç işliyor | DTMF alıcı kaynakları ya da kart oturması | Kartı yeniden oturt, farklı raftaki kartla test et, sorun izlerse kartı değiştir |
| Raflar arası aramada ses tek yönlü veya kopuk | PCM carrier kablo sırası ya da UTIL200 | Raflar arası PCM kablolarının sırasını karşılaştır, kartların yuvalarına tam oturduğunu kontrol et |
| Yoğun saatte raflar arası çağrı kurulmuyor | 16 PCM kanalı üzerindeki trafik | Abone ve dış hat dağılımını gözden geçir, raflar arası yoğunluğu azalt |
| Konferansa 3’ten fazla katılım olmuyor | DS200S/DS200M model sınırı veya konferans soketi | Modelin konferans kapasitesini doğrula; DS200’de ilk raf UTIL200’ündeki soketi kontrol et |
| Kart takıldı, raf açılmıyor | Kart tam oturmamış, 64 pinli konnektörde temas yok | Enerjiyi kes, yuvayı ve konnektörü kontrol edip kartı tırnaklarıyla sabitle |
| Aynı rafta kartlar dönüşümlü hata veriyor | Besleme veya arka plan konnektörü | SPS güç birimlerini ve BPL200 konnektörlerini kontrol et |
İkinci el UTIL200 alırken beş kontrol
- Kart üzerindeki revizyon kodu okunuyor mu? Mevcut kartla aynı ya da uyumlu revizyon olmalı.
- 64 pinli konnektörde ezik, kırık veya oksitlenmiş pin var mı? Tek pin sorunu rafın tamamını etkiler.
- Ön paneldeki sabitleme tırnakları sağlam mı? Kırık tırnak kartın yuvadan çıkmasına yol açar.
- Kart hangi sistemden çıktı ve çalışır raf üzerinde test edildi mi? Yalnız “çalışıyor” ifadesi yeterli değil.
- Konferans kullanacaksanız ilk raf kartındaki konferans soketinin ve çipin durumu nedir?
Sık sorulan sorular
UTIL200 her rafta zorunlu mu?
Evet. Her raf kendi anahtarlama, ton üretimi ve ton algılama işini kendi UTIL200’ü üzerinden yürütür. Tek raflı sistemde bir kart yeterlidir; raf eklendikçe her yeni raf kendi kartını ister.
UTIL200 arızalıysa santralin tamamı susar mı?
Hayır. Kesinti o rafın aboneleriyle sınırlı kalır; diğer rafların aboneleri arama yapmaya devam eder. Raflar arası çağrılarda da o rafa giden bacak çalışmaz.
UTIL200 ile CPU200 aynı görev mi?
Değil. CPU200 sistemin işlemcisidir ve ana rafta bulunur. UTIL200 her rafın yardımcı işlemcisidir; ton, tuşlama ve raf içi anahtarlamayı yürütür.
Konferans neden bazı modellerde 3 kişi?
DS200 ve DS200L’de konferans 32 kullanıcıya kadar çıkar. DS200S ve DS200M’de bu sayı 3 kullanıcıdır; model sınırıdır, kart değişimiyle büyütülmez.
DS200M’ye UTIL200 takılır mı?
Kılavuzun yedek parça listesinde UTIL200, DS200 ve DS200L başlıkları altında yer alır; DS200S ve DS200M başlığında yoktur. Bu iki model tek raflı gövdede CPU200S ve kendi arka planıyla çalışır.
Kart ve raf tarafında devam
UTIL200’ün sıfır ve ikinci el seçeneği için DS200 UTIL kart sayfasına, kart ailesinin tamamı için Karel ürünleri kategorisine bakabilirsiniz. Raf sırası ve yuva yapısı için DS200 raf yapısı yazısı, kartın sistem işlemcisiyle ilişkisi için CPU ve CPU KON takımı, besleme tarafı için SPS248 power sayfası tamamlayıcı olur. Belirti tek rafla sınırlı değilse santral arızası teşhis rehberi sırayı verir.













