Karel DS200 16VOIP/0 EXP kart, santrale operatörden SIP trunk olarak gelen dış hattı bağlayan 16 kanallı VoIP kartıdır. Kart takılıp trunk tanımı yapıldığında aynı anda 16 IP görüşmesi yürür; IP telefonların dahili abone olarak çalışması için bu kart gerekmez, onları santralin entegre SIP sunucusu karşılar. SIP hattı mevcut analog veya E1 hatlarıyla birlikte kullanılacaksa kart aynı rafla çalışır; sipariş öncesi netleşmesi gereken tek sayı eşzamanlı dış görüşme sayısıdır.
16VOIP/0 ne yapar, ne yapmaz?
Kart adındaki 16 abone sayısı değil, kanal sayısıdır. Bir kanal aynı anda yürüyen bir dış görüşmeye karşılık gelir; 20 kişi IP telefon kullanıyor olsa da yoğun saatte aynı anda 12 kişi dışarıyı arıyorsa 16 kanal yeter. Kart santral ile IP şebekesi arasında ses köprüsü kurar; temel işlevler kart üzerindeki DSP’de yürür ve bağlantı kartın ön yüzündeki RJ45 Ethernet portundan yapılır. SIP ve H.323 protokolleri, G.711 ve G.729 sıkıştırma, yankı önleme ve gecikme değişimi tamponu kartın desteklediği başlıklar. 4 kanallı ve 16 kanallı iki üretimi var.
Karıştırılan nokta şu: DS200’de IP telefonların dahili abone olarak çalışması için ayrı bir VoIP kartı gerekmez; santralin içinde SIP sunucusu vardır ve model bazında 750 IP aboneye kadar çıkılabilir (DS200L’de 5000). 16VOIP/0 ise dış hat kartıdır, operatörün SIP trunk hattını sonlandırır. Analog telefonlar için 0/16C abone kartı, analog dış hatlar için 8+/0 kartı gerekir; 16VOIP/0 bunların yerini tutmaz. Operatörün verdiği kanal sayısı kartın 16 kanalından düşükse fiilen o kadar görüşme yürür; kart tavanı belirler, sınırı abonelik belirler.
SIP trunk siparişinde operatöre sorulacak beş şey
DS200 tarafındaki kart ve programlama, operatörden gelen bilgi netleşmeden doğru yapılandırılamaz. Sipariş aşamasında şu beş kalem yazılı olarak istenmeli:
- Eşzamanlı kanal sayısı: Kaç dış görüşme aynı anda açılacak? Kart 16 kanal taşır, operatör 8 kanal veriyorsa kartın yarısı boşta kalır.
- Numara bloğu ve DDI: Hangi numaralar santrale yönlenecek, kaç tanesi doğrudan dahiliye düşecek, numara taşıma olacak mı?
- SIP sunucu adresi ve port: Kayıt hangi sunucuya, hangi port üzerinden yapılacak; sabit IP mi verilecek, kimlik doğrulama kullanıcı adı-şifreyle mi yoksa IP bazlı mı?
- Kodlayıcı: Operatör G.711 mi G.729 mu öneriyor; dönüşüm gerekiyorsa hangi tarafta yapılacak?
- Arayan numara ve acil çağrı: CLIP hangi formatta gelecek, acil numaralar hangi hat üzerinden çıkacak, arıza durumunda ikinci sunucu veya yedek rota var mı?
Bu bilgilerden biri eksik kaldığında kurulumun son adımı tıkanır. Sahada en sık yaşanan tablo, kartın takılıp dış aramanın çalışması ama gelen çağrının düşmemesi; sebep çoğu zaman DDI yönlendirmesinin operatör tarafında tanımlanmamış olması.
Kanal sayısı nasıl hesaplanır?
Hesap masa sayısından değil, en yoğun saatte aynı anda dışarıda olan görüşme sayısından yapılır. Çağrı kayıtlarından son bir ayın en yoğun saati seçilip eşzamanlı dış görüşme sayısı sayılır. Örneğin 40 masalı bir ofiste yoğun saatte 10 dış görüşme açılıyorsa 16 kanallı tek kart yeter; sayı 20’ye çıkıyorsa iki kart ya da 32 kanallık abonelik gerekir. Bir sonraki yılın büyümesi de hesaba eklenmeli, çünkü operatör tarafındaki kanal artışı ayrı bir sipariş.
İkinci kontrol raf tarafı: DS200 rafında 14, DS200M rafında 9 genel yuva var. Yeni kart için boş yuva ve rafın güç bütçesi birlikte bakılmalı; sistemin toplam IP dış hat kapasitesi model bazında 100 hattır (DS200L’de 1000).
16VOIP/0, MGW3 ve entegre SIP aboneliği
Üç seçenek aynı işi yapmıyor. Sipariş öncesi hangisinin hangi boşluğu doldurduğunu ayırmak, sonradan kart değiştirmekten ucuz:
| Seçenek | Ne yapar | Kapasite | Ne zaman seçilir |
|---|---|---|---|
| 16VOIP/0 EXP | SIP veya H.323 dış hat kartı; santrali operatörün SIP trunk hattına bağlar | 16 eşzamanlı VoIP kanalı | Dış hat SIP olarak geliyorsa, medya geçidi veya şifreli ses gerekmiyorsa |
| MGW3 EXP | Medya geçidi; TDM ile IP arasında ses dönüşümü, RTP proxy ve sRTP | 16 VoIP kanalı; RTP proxy 40 kanala kadar | CPU4 ve lisans varsa, IP-TDM dönüşümü veya şifreli ses gerekiyorsa |
| Entegre SIP aboneliği | Santralin kendi SIP sunucusuna bağlanan dahili IP telefon ve softphone | Model bazında 750 IP aboneye kadar | Dış hat değil, dahili IP telefon ihtiyacı varsa; kart gerekmez |
MGW3 ile 16VOIP/0 sahada en çok karıştırılan iki kart. İkisi de 16 kanal konuşur ama MGW3 CPU4 işlemci ve lisans ister, kart üzerinde ayrı bir ağ geçidi çalıştırır; 16VOIP/0 sade VoIP dış hat kartıdır ve kendi DSP’si üzerinde çalışır. Operatör düz SIP trunk veriyorsa ve şifreli ses ya da RTP proxy ihtiyacı yoksa 16VOIP/0 daha sade bir çözüm.
Kurulumda sıra: kart, ağ, tanım
Kart takılmadan önce santralin enerjisi kesilir, kart yuvaya tam oturtulur ve ön yüzdeki RJ45 portundan switch’e bağlantı yapılır. Ağ tarafında santralin IP adresi, ağ geçidi ve ses trafiğinin hangi hattan çıkacağı netleşmeli. Ses ile veri trafiğini aynı hatta taşıyacaksanız VLAN ve QoS ayırmak, yoğun yedekleme saatlerinde yaşanan kesilmelerin önüne geçer.
Santral programında sırasıyla SIP trunk tanımı (sunucu, kimlik, kanal sayısı), kodlayıcı sırası ve dış hat grubu yapılır. Dış arama yönlendirmesinde LCR kullanılıyorsa SIP trunk en ucuz rota olarak tanımlanır; Karel broşürü paket kaybı durumunda çağrının alternatif rotaya, örneğin PSTN hattına devredilebildiğini belirtir. Bu ancak analog veya E1 hat yedek olarak duruyorsa işe yarar; tek hat SIP ise yedek rota da SIP olur.
Devreye alma testi üç yönlü yapılmalı: dışarı arama, dışarıdan gelen çağrı ve numara aktarımı. Gelen çağrıda DDI ile doğrudan dahiliye düşme, arayan numaranın ekranda görünmesi ve tuşlama (IVR) çalışması ayrı ayrı denenir. Sadece dış arama testi yapıp “hat çalışıyor” demek, gelen tarafın haftalar sonra fark edilmesine yol açıyor.
Sahada en sık gördüğümüz hatalar
Bu kartla gelen soruların önemli kısmı arıza değil, yanlış eşleştirme:
- IP telefon için 16VOIP/0 almak. Kart dış hat içindir; dahili IP telefonlar santralin SIP sunucusuna abone olur. Kart rafa takılıyor, beklenen IP telefonlar yine tanımlanmadan çalışmıyor.
- Operatör 8 kanal verirken 16 kanallık kart almak. Kart doğru, abonelik eksik. Önce kanal sayısı, sonra kart siparişi.
- Kartın Ethernet’ini ofis ağına vermek. Ses tarafı ile yoğun veri trafiği aynı switch’te buluşunca jitter ve tek yönlü ses şikâyeti başlıyor. Ayrı VLAN veya QoS şart.
- MGW3 ile 16VOIP/0’ı birbirinin yerine kullanmak. MGW3’te CPU4 ve lisans şartı var; 16VOIP/0 siparişinde yazılım uyumu ayrıca teyit edilir.
- Gelen çağrıyı test etmemek. Dış arama çalışınca hat tamam sanılıyor; DDI yönlendirmesi ve CLIP ayarı eksik kalıyor.
Belirtiye göre ilk kontrol
| Belirti | Olası sebep | Ne yapılır |
|---|---|---|
| Kart programda görünmüyor, hiç kanal açılmıyor | Kart yuvaya tam oturmamış, yazılım sürümü kartı tanımıyor veya slot arızalı | Enerjiyi kesip kartı yeniden oturt, yazılım sürümünü ve kart tanımını kontrol et, kartı bilinen çalışan bir yuvada dene |
| Dış arama hiç çıkmıyor | SIP trunk tanımı, kullanıcı bilgisi veya port hatalı; operatör tarafında kayıt yok | Trunk durumunu ve kimlik bilgilerini kontrol et, operatörle kayıt testi yap |
| Dış arama çalışıyor, gelen çağrı düşmüyor | DDI/numara yönlendirmesi tanımlanmamış, numara bloğu santrale yönlenmemiş | Operatördeki numara yönlendirmesini ve santraldeki gelen çağrı planını karşılaştır |
| Ses tek yönlü geliyor | NAT veya güvenlik duvarı RTP trafiğini engelliyor, SDP’de özel IP var | Sabit IP/NAT ayarını, güvenlik duvarındaki ses portlarını ve SBC kullanımını kontrol et |
| Ses kesik, robotik veya gecikmeli | Jitter, paket kaybı, yetersiz bant genişliği ya da kodlayıcı uyumsuzluğu | Hat kalitesini ölç, ses için VLAN/QoS ayır, kodlayıcı sırasını iki tarafta eşleştir |
| Yoğun saatte çağrılar düşüyor | 16 kanal sınırına dayanılmış veya operatörün verdiği kanal sayısı aşılıyor | Eşzamanlı görüşme sayısını ölç, kanal ve kart artışını planla |
| Arayan numara görünmüyor | CLIP tanımı eksik veya numara formatı uyuşmuyor | Trunk üzerindeki CLIP ayarını ve operatörün gönderdiği formatı kontrol et |
| Kartın LED’i hiç hareket etmiyor, kart ısınıyor | Besleme sorunu veya kart arızası | Raf beslemesini ve kart oturuşunu kontrol et, sağlam kartla yer değiştirip test et |
İkinci el 16VOIP/0 alırken beş kontrol
Bu kart ikinci el alışverişte “çalışıyor” denilip sahada sürpriz çıkaran parçalardan. Kontrol listesi kısa:
- RJ45 portu: Tırnak kırığı, ezik pin veya oynama var mı? Kartın tek dış bağlantısı bu port.
- Model ve revizyon: Etikette 16VOIP/0 ve EX200 ibaresi okunuyor mu, revizyon kodu kart üzerindeki ile uyuşuyor mu?
- Kanal testi: 16 kanalın tamamı arama yapıyor mu? Yalnız ilk birkaç kanalı denemek yeterli değil.
- Ethernet tarafı: Yıldırım veya darbe izi var mı, link veriyor mu, kart ağda görünüyor mu?
- Uyum ve garanti: Santralin yazılım sürümü kartı tanıyor mu, iade ve garanti koşulu yazılı mı?
Stokumuzda bu kartın hem sıfır hem ikinci el seçeneği var; ikinci el kartlar kanal testinden geçirilip gönderiliyor ve 1 yıl garanti kapsamında. Sipariş öncesi santral modelinizi, boş yuva sayınızı ve operatörün verdiği kanal sayısını yazmanız doğru kartı seçmek için yeterli.
Sık sorulan sorular
16VOIP/0 IP telefonları bağlamak için mi alınır?
Hayır. Kart operatörden gelen SIP trunk dış hattını bağlar. Dahili IP telefonlar santralin entegre SIP sunucusuna abone olarak çalışır; bunun için 16VOIP/0 gerekmez.
16 kanal ne demek?
Aynı anda IP üzerinden yürüyen dış görüşme sayısıdır. Kayıtlı kullanıcı veya IP telefon sayısı değildir; 30 IP telefonu olan bir ofiste aynı anda 12 dış görüşme varsa 16 kanal yeter.
SIP trunk yokken kart takılı kalabilir mi?
Takılabilir ama trunk ve kanal tanımı yapılmadan işlev görmez. Kartın çalışması için operatörden SIP trunk hattı alınmış olması şart.
MGW3 ile birlikte kullanılabilir mi?
İkisi farklı işlevlerde kartlar ve birlikte kullanılabilir; uygunluk santralin CPU kartı, yazılım sürümü ve lisans yapısına göre teyit edilir.
16VOIP/0 kartının güncel fiyatı ve stok durumu Karel DS200 16VOIP/0 EXP Kart sayfasında. Raf içindeki yeri DS200 model rehberi, dış hat seçimi DS200 dış hat kartı yazısı, medya geçidi farkı MGW3 rehberi ile karşılaştırılabilir; MGW3 EXP kart, DS200 dış hat kartı ve CPU4 kart ürün sayfaları sipariş öncesi kontrol için duruyor. Karel kartlarının tamamı Karel Ürünleri kategorisinde listeli.
